مناقصه و مزایده
زمينهها و چالشها
از سال 1970 به اين سو زمينه فناوري اطلاعات و ارتباطات پا گرفت و اين انديشه به سرعت بر همه عرصههاي نظري سايه انداخت. برپا شدن نخستين شبكههاي اطلاع رساني در كاليفرنيا سرانجام به تكوين و شكلگيري جامعه اطلاعاتي در جهان انجاميد كه ويژگي آن اهميت يافتن كالاهاي فرهنگي به جاي كالاهاي مادي و منزلت انسان و مردمسالاري در برابر ديوانسالاري حاكم است. در كنار آثار فراوان آن بر اقتصاد، فرهنگ و جامعه، قدرت گرفتن گونه ويژهاي از دموكراسي، از مهمترين آثار پيدايش جامعه اطلاعاتي است. پيشرفت فناوري اطلاعات، نويد دهنده كارآمدي بسيار در روند دموكرانيزه شدن جوامع در زمينه مديريت است كه نشانههاي آن در آغاز سده جديد، روشن و آشكار است. بر پايه آنچه در منشور اوكيناوا بهوسيله هفت كشور بزرگ صنعتي (ايالات متحده، بريتانيا، روسيه، ژاپن، آلمان، ايتاليا، فرانسه و كانادا) در سال 2000 به امضا رسيد، فناوري اطلاعات به عنوان عنصر حياتي رشد در جوامع مطرح شد.
به كمك اين فناوري، جوامع بشري از دانايي بيشتر بهره ميبرند و ميتوانند به نيرومند شدن دموكراسي و افزايش شفافيت، اداره حكومت با حفظ ارزشهاي انساني و افزايش تنوع فرهنگي كمك نمايند. براي تبيين و تشريح فناوري اطلاعات، اصطلاحات متنوعي همچون دموكراسي ديجيتال، دموكراسي در فضاي مجازي و الكترونيكي متداول گرديد.
دموكراسي ديجيتال كه عموميت بيشتري يافته، در پي شناخت اين نكته است كه چگونه فضاي اينترنت ميتواند براي نيرومند ساختن فرآيند دموكراتيك به كار گرفته شود.
مفاهيم اساسي
1. مفهوم دموكراسي: پژوهشگران سياسي تعريفهاي متعددي از دموكراسي دارند. متداولترين آن، تعريف دموكراسي به مفهوم حكومت مردم به دست مردم براي مردم است؛ به عبارتي ديگر دموكراسي رشتهاي از قواعد يا طرح جامعي نيست، بلكه چارچوبي از انديشههاست كه در راستاي منافع عمومي به صورتي كه اراده عمومي تفسير و هدايت ميكند، قرار دارد و گوناگوني عقايد را ميپذيرد و در آن، دست بهدست شدن قدرت از راههاي مسالمت آميز صورت ميگيرد و هدف آن تأمين حداقل رفاه براي همگان است.
2. مفهوم دموكراسي در فضاي ديجيتاليته: فضاي گريزناپذير شبكههاي ناهمگون به هم پيوستهي هدفمند است كه سيستم عصبي جامعه مدرن را تشكيل ميدهد و با سيستمهاي توزيع عمومي پخش اعم از زميني و ماهوارهاي، تلفن همراه و ثابت گسترش مييابد. اينترنت، گفتمان اجتماعي را جمعي ميكند و نمونه دموكراتيزه شدن رسانههاست و افراد، موضوعات لازمه را به آگاهي ديگران ميرسانند كه دريايي از اطلاعات نام گرفته است. تجربه اين فضاي ديجيتالي جهاني به مثابه يك رنسانس، شكوفايي گفتمان عمومي و امكان بيان عقايد براي ميليونها نفر است كه در نبود آن، راهي براي ابراز آن در سطح گسترده ندارند. افراد همفكر فراتر از مرزها ميتوانند به گونه مجازي گرد هم آيند.
بر پايه اين فناوري اطلاعاتي، ابزاري براي پيشبرد دموكراسي از راه افزايش سطح مشاركت عمومي در روند سياسي و اجتماعي به شمار ميآيد. به نظر ميرسد كه دگرگوني ارتباطات، مبتني بر رايانه مانند شبكه جهاني وب (اينترنت) و ابزار موجود در آن مانند ايميل و وبلاگ، ارزشهاي دموكراتيك همانند تكثرگرايي و آزادي بيان را تقويت ميكند.
اين فناوري ميتواند چالشهايي را نيز ايجاد نمايد. اين فناوري به لحاظ توانمندي فناوري تازه ارتباطي همچون اينترنت، در پديد آوردن گونهاي انقلاب در جهان سياست و اثرگذاري بر زندگي سياسي و اجتماعي بحث برانگيز بوده است. بر پايه اين نگرش بدبينانه تأثير عملي چنين فناوري ارتباطي مايه فرسايش گفتمان شهروندي شده است. از اين ديدگاه، اخبار تلويزيوني بسيار سطحي و كم عمق شده است.
درصد مزاياي اين فناوري در زندگي بشر به مراتب بيشتر از چالشهاي آن ميباشد، از جمله تشكيل دولت الكترونيكي كه پهنه كاربرد فناوري برنامههاي كاربردي شبكه، محور اينترنت از سوي دولتهاست كه جامعه اطلاعاتي سازمانها را وارد ميكند تا ابتكارهاي لازم را براي دستيابي به موقعيتهاي زير پذيرا باشند.
1) ارايه خدمات دولتي الكترونيكي و يكپارچه
2) رفع طبقات ديجيتال
3) امكان آموزش مادامالعمر
4) بازسازي روابط ميان دولت و شهروندان
5) توسعه اقتصادي
6) برپايي گونهاي حكومت مشاركتي...
دولت الكترونيكي ميتواند به مردم سالاري مستقيم بيانجامد. عملي شدن دولت الكترونيكي در گرو راهبرد شفاف و رهبري اجرايي نيرومند، تعهد همه طرفهاي ذينفع، وجود ظرفيت كلي، تغيير فرهنگي و مهندسي فرآيندهاي كاري است. شايان ذكر است كه به طور كلي ارتباطات دموكراتيك در فضاي مجازي فناوري اطلاعات (ICT)، اجتنابناپذير و ضروري بوده و كشورها و جوامع مختلف دنيا ميروند تا زير چتر دهكده جهاني در فضاي دموكراتيزه اين فناوري قرار گيرند و ورود قويتر هر جامعه در فضاي اين فناوري از شاخصهاي توسعه و ترقي محسوب ميشود.
گزيده منابع:
1. فصلنامه رسانه؛ دموكراسي ديجيتال شماره 3؛ پاييز 83
2. دموكراسي و فضاي وب؛ فصلنامه رسانه شماره 3؛ پاييز 83
3. بنيادهاي علم سياست؛ نوشته عبدالرحمن عالم؛ تهران؛ نشر ني
سيد كريم محمدي
© کپی رایت توسط : Monagheseh (کلیه حقوق مادی و معنوی مربوط و متعلق به این سایت است.)
برداشت مقالات فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است .
