مناقصه و مزایده
با توسعه روز افزون تكنولوژي، و جايگزيني سيستمهاي نوين در تمامي عرصهها ، بجاي ساختار سنتي و كهنه، نظام بانكداري نيز پيرو اين ارتقاء، سعي برآن دارد كه در حوزه فنآوري، مطلوبيت ممكن را براي مشتريان فراهم آورد. يكي از ابزارهاي مهم در اين عرصه، كارت اعتباري است. هنگامي كه براي اولين بار سكه ضرب شد بخاطر سه ويژگي سبكي، راحتي و سرعت انتقال بهترين وسيله براي پرداخت معرفي شد و مبادله كالا به كالا به تاريخ پيوست. اكنون بانكداري الكترونيكي ميرود تا تحولي شگرف در ساختار پولي و مالي جهان ايجاد كند. با استفاده از كارت اعتباري، پول كاغذي در آينده، همان سرنوشت مبادله كالا به كالا را خواهد داشت.
كارت اعتباري چيست؟ (Credit cards)
در فرهنگ آكسفورد، كارت اعتباري چنين تعريف شده است: «كارتي كه بانك يا غير آن در اختيار مشتري قرار ميدهد و او ميتواند كالا و خدمات مورد نياز خود را دريافت كند.»
بنابراين كارت اعتباري كارتي است كه بانكها و مؤسسات مالي واعتباري خصوصي در اختيار مشتري خود قرارد ميدهند تا او بتواند بهاي كالا و خدمات مورد نياز خود را بدون دغدغه پول فيزيكي با استفاده از دستگاههاي مربوطه نظير (ATM,pos) و يا اينترنت پرداخت كند.
تاريخچه:
با استناد به دائرهالمعارف بريتانيكا، استفاده از اين كارت به دهه 1920 برميگردد. زماني كه بعضي از هتلهاي زنجيرهاي و شركتهاي نفتي آمريكا، مشتريان خودرا تشويق به استفاده از اين كارت كردند.
استفاده از اين كارت پس از جنگ جهاني دوم و خروج از ركود اقتصادي شهرت يافت.
اولين كارت اعتباري امروزي در سال 1950 توسط Dinersclub Inc طراحي و منتشر شد.
از معروف ترين كارتهاي اعتباري American Express است.
اولين كارت در سيستم بانكي، در كاليفرنيا بنام Bank Americ card مورد استفاده قرار گرفت.
در سال 1976، سيستم بانكي به نام VISA تغيير نام يافت.
VISA ، امروز يك كنسرسيوم بينالمللي است كه اغلب كشورهاي دنيا در آن مشاركت دارند.
در سال 1966 اتحاديه كارت بينبانكي (Inter bank card Association) شكل گرفت كه بعدا به مشهورترين كارت اعتباري يعني Master card تغيير نام داد.
فلسفه وجودي كارت اعتباري
1- حذف پول فيزيكي.
2- تخصيص مقدار معيني اعتبار مالي به صاحب كارت.
3- حركت بسوي e – banking.
اجزاء تشكيل دهنده نظام كارت اعتباري
1- حامل كارت يا دارنده كارت: شخص حقيقي كه مشتري بانك باشد جهت اخذ كارت ميتواند به بانك خود مراجعه كند ودر صورت داشتن شرايط و صلاحيت لازم، كارت براي وي صادر ميشود. اين تعاريف براي مؤسسات مالي و اعتباري خصوصي نيز صادق است.
2- صادركننده كارت: بانك يا مؤسسهاي است كه در مقابل اسناد دريافتي از متقاضي كارت، پس از كسر هزينههاي مربوطه طبق مقررات با انعقاد قرار داد جهت صدور كارت اقدام كند.
3- پذيرنده كارت: كليه مراكز تجاري كه كالا و خدمات به مشتريان خود ارائه ميكنند، ضمن عقد قرارداد از بانك خود، قبول ميكنند كه در صورت مراجعه مشتري با كارت بانكي مورد توافق ، بدون اخذ منبع معامله به شكل پول نقد، كارت وي را قبول و به پردازش عمليات اقدام كنند.
4- كارگزار تهاتر و تسويه بين بانكي: مؤسسه يا سازماني است كه ارتباط بين بانكها را جهت تهاتر وتسويه اقلام خود در زمينه كارت برقرار ميكند.
اجزاء سخت افزاري ونرم افزاري كارت و هزينههاي مربوطه
مجموعهاي از سخت افزار ونرم افزارها در امر فرايند كارت اعتباري و رابطه آن با نظام ساختار يافته موجود، دخيل ميباشند كه ميتوان به موارد ذيل اشاره كرد:
1- دستگاه ATM .
2- دستگاه POS.
3- نرمافزارهاي موجود در دستگاهها و سيستم تحويلداري آنها.
4- سيستمهاي نرم افزاري و سخت افزاري جهت توليد و صدور كارت وسايتهاي مربوطه.
هزينه ها:
فرآيند مربوطه يكسري هزينهها را نيز در پي خواهد داشت از قبيل هزينه خريد و نصب دستگاه، هزينه توليد و صدور كارت، هزينه نرم افزاري شبكههاي ارتباطي، هزينه تعمير و نگهداري، هزينه ناشي از تقلب و ميزان خسارات وارده به افراد، هزينه آموزش كاركنان و كاربران و ... .
ويژگي ظاهري
كارت اعتباري يك كارت پلاستيكي است كه روي آن نام صاحب كارت و شماره حساب آن بصورت برجسته و قابل لمس وجود دارد. پشت كارت يك نوار مغناطيسي ديده ميشود كه حاوي برخي اطلاعات مهم مثل مشخصات دارنده كارت را ذخيره كرده است. يك كارت اعتباري استاندارد يك عدد 16 رقمي دارد كه ارقام آن شامل كدهاي مخصوص اطلاعاتي نظير نوع كارت ، بانك صادر كننده، ميزان اعتبار و تاريخ انقضاء كارت است.
انواع كارتهاي اعتباري:
1- كارت حافظه (Memorycard): يك كارت پلاستيكي است كه روي آن چند كيلو بايت حافظه الكترونيكي تعبيه شده و از طريق اتصال به دستگاه مخصوص قابل شناسايي است. مثل كارت تلفن.
2- كارت هوشمند (Smartcard): شبيه كارت حافظه است كه شامل يك قطعه فلزي شامل حافظه پردازنده و نرم افزار مربوطه روي آن گنجانده شده و ضمن توان پردازش از امنيت بيشتري نسبت به كارتهاي ديگر برخوردار است. به طور مثال سيمكارت تلفن همراه يك كارت هوشمند است.
انواع كارتهاي هوشمند عبارتند از: كارتهاي حافظهدار، كارتهاي با حافظه و ريزكنترلر،كارتهاي با حافظه و ريز كنترلر و كمك پردازنده و كارتهاي با حافظه و ريز كنترلر و شتابدهاي رمزنگاري.
3- كارت مغناطيسي (Magnetic card): حاوي اطلاعات روي يك نوار مغناطيسي در پشت كارت ميباشد. (ملي كارت نوعي كارت مغناطيسي است.)
4- كارت پلاستيكي (Plastic card): يك كارت پلاستيكي داراي نوشتههاي اعتباري ميباشد مثل كارت شارژ اينترنت.
5- كارت اعتباري (Credit card): كارتي كه شخص ميتواند برابر با موجودي و يا براساس اعتبار خود از طريق كارت خريد و يا پول دريافت كند.
6- كارتهاي بدهي (Debit card): كارت هايي هستند كه دارنده آن ميتواند تا مبلغ مشخصي خريد كرده و وجه آن را در آينده بپردازد.
تجارت الكترونيك و رابطه آن با كارت اعتباري و امنيت
رشد وگسترش شبكه اينترنت و امكان ردو بدل تراكنشهاي مالي در اين شبكه باعث شده است تا امكان تجارت از اين طريق انجام شود.
امروزه با داشتن كارت اعتباري ميتوان از طريق اينترنت خريد كرد. بطور مثال اگر ميخواهيد كتابي بخريد ابتدا به سايت اينترنتي مثلا آمازون متصل شده، كتاب خود را سفارش ميهيد، با در اختيار داشتن يك كارت اعتباري شماره 16 رقمي آن را در مستطيل مخصوص وارد ميكنيد . در صورتي كه ميزان اعتبار و تاريخ انقضاي كارت صحيح باشد، عمليات خريد انجام ميشود و ظرف چند روز بعد كتاب بدست شما ميرسد.
در خريد از فروشگاه به سايت آن وارد شده در بخش E – shop يا E – buy محصول را انتخاب و عمليات فوق تكرار ميشود.
امنيت خريد توسط استاندارد PKI و پروتكل SSL2 براي دارندگان كارت و پذيرندگان آن مهيا ميشود.
امنترين روش براي محافظت ارتباط الكترونيكي با استفاده از امضاء ديجيتالي و رمزنگاري كليد عمومي ميباشد كه ارائه ميشود.
استفاده از كليد واحد
استاندارد PKI : توليد كليد، توزيع كليد ، لغو كليد.
موارد عملياتي: مديريت برروي كليدها، شناسايي هدايت فرد و در اختيار قرار گرفتن كليد عمومي براي ديگران.
پروتكل SSL : پروتكل همه منظوره كه جهت برقراري ارتباط امن بين برنامههاي كاربردي و همچنين تراكنش كارت اعتباري امن روي وب استفاده ميشود.
اين پروتكل از استراق سمع، تحريف و جعل پيام جلوگيري ميكند. و اطلاعات محرمانه تنها در اختيار دارنده، و پذيرنده كارت قرار ميگيرد.
ويژگيها و مزايا
- بدون شك با فراگير شدن استفاده از كارت، ضمن انتقال سريع و كوتاهمدت مبلغ مورد نظر از حسابي به حساب ديگر (فرآيند معامله)، بسياري از عمليات اضافي حذف شده و در وقت مشتريان نيز صرفهجويي ميشود.
- اين پروسه در حداقل زمان انجام ميشود و از بسياري از ناهنجاريها نظير فرار از پرداخت ماليات، ارتشاء و اختلاس كه با نظام پول سنتي همراه است، جلوگيري ميشود.
- كنترل تورم، تحقق اهداف مربوط به توسعه ملي.
- استفاده مكرر از اسكناس هم ضرر اقتصادي و هم ضرر جسماني براي جامعه به بار ميآورد. جايگزيني اسكناس نو هزينه آفرين است، كارت اعتباري ميتواند ضمن بودن جايگزيني راحت ومطمئن، از اسراف ملي جلوگيري كند.
- معافيت از پرداخت كارمزد مكرر توسط مشتري، كاهش كاغذبازي اداري.
- كاهش خطر حمل مقادير زياد پول ـ خطر تقلبي بودن آن وسرقت.
- افزايش قدرت مؤسسات ويا بانك صادر كننده، براي تأمين نامحدود اعتبار كه منجر به افزايش معاملات اقتصادي ميشود.
كارت اعتباري در ايران
در چند سال گذشته در كنار گسترش اينترنتي، دولت و بخش خصوصي به فكر تهيه و توليد اين ابزار e – banking افتاد، اين راه با [Debit card] شروع شد. كه بعنوان اولين گام جهت فرهنگسازي و آشنايي مردم با اين سيستم ياد ميشود.
در سال 1372 با پياده سازي طرح جامع اتوماسيون بانكي، زير ساخت مسائل سختافزاري و نرمافزاري براي (كارت اعتباري) فراهم شده است. در سال 1375 پس از طراحي و پيادهسازي سيستم مديريت كارت (card Mangemet system) و انطباق آن با قوانين كشور توسط شركت خدمات انفورماتيك پيادهسازي سيستم خدمات كارت (موسوم به كارت ايران) در دستور كار قرار گرفت و از اوائل سال 1376 بانكملي و فروشگاههاي زنجيرهاي شهروند به پايانههاي مربوطه مجهز شد. اكنون بانكها، علاوه بر اين، امكان دريافت صورت حساب، مانده موجودي، انجام عمليات بانكي چك و انتقال وجه به شيوه الكترونيكي را در اختيار مشتريان قرار ميدهند.
دستگاههاي ATM بانك سامان براساس استانداردهاي بينالمللي EMV امكان كار با كارتهاي اعتباري «ويزا» و «مستركارد» را فراهم كرده است.
چشمانداز آينده
رشد سريع بانكداري الكترونيك، و عرصه رقابت بين بانكهاي دولتي و خصوصي و حتي مؤسسات مالي و اعتباري بخش خصوصي، باعث شده هر سازمان مالي براي جذب مشتريان بيشتر و ارائه خدمات بهينه از تمامي ابزارها ازجمله كارت اعتباري استفاده كند، اما بايد اذعان داشت كارت اعتباري جزئي از يك مكانيسم پويا و باز است و محدودكردن آن به استفاده از موارد انگشت شمار درست نيست. مؤسسات مالي بايد مجوز همكاري با كنسرسيومهاي بزرگ نظير ويزا و مستر كارد را دريافت كنند و مورد استفاده صنعت توريسم قرار دهند. زيرا استفاده از آن در بانكها، مهمانسراها، هتلها و فروشگاهها عاملي براي جذب ارز به داخل كشور است. اگر مقداري از هزينهاسكناسهاي فرسوده را صرف بانكداري الكترونيكي در شاخص كارت اعتباري كنيم، در آينده اصلا هزينهاي براي خروج اسكناس فرسوده و چاپ مجدد آن نخواهيم داشت و اين سرمايه عظيم ملي اينگونه هدر نخواهد رفت.
در پايان راهكارهايي جهت نيل به اهداف e – banking ارائه ميشود:
1- فرهنگسازي و ايجاد باور استفاده هرچه بيشتر از كارتهاي اعتباري (اين رسالت ميتواند توسط راديو و تلويزيون ـ مطبوعات، تبليغات گسترده و ... انجام شود.)
2- بانكها بعنوان متوليان اين مكانيزم بايد هرچه بيشتر فرهنگسازي كنند.
3- سهولت استفاده از خدمات كارت اعتباري و روشن سازي آن براي مردم.
4- مي توان جهت پايين آوردن شلوغي و ارائه خدمات بهينه، جهت امور خدماتي نظير قبوض، كارت ويژه پرداخت قبوض ايجاد كرد.
5- ايجاد مركز Data base و Data maining در e – banking .
6- وجود باجههاي متعدد و دستگاههاي ارائه دهنده خدمات ، جهت استفاده مشتريان.
منبع:bmi.ir
© کپی رایت توسط : Monagheseh (کلیه حقوق مادی و معنوی مربوط و متعلق به این سایت است.)
برداشت مقالات فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است .
