مناقصه و مزایده
طالبانيسم در شرق آسيا مخصوصاً در افغانستان و پاكستان قبل از آنكه يك گروه سياسي باشد يك نهضت اقتصادي است. القاعده به عنوان نمود اين نهضت فقط در شرايط اقتصادي ظاهر شده است. انفجار برجهاي دو قلو كه باعث شهرت القاعده و تبليغات وسيعي براي طالبان در سطح جهان شده، يك نمونه از فعاليت آنان است. البته با مختصر فعاليتي خواستند آن را سياسي يا امنيتي نشان دهند و بگويند كه حملات، به سوي سازمان سيا و پنتاگون بوده ولي تاكنون هيچكس اين امر را باور نكرده و اغلب ميدانند كه بيشترين ضربات در اهداف 11 سپتامبر، اهداف اقتصادي بوده است.
بدين لحاظ است كه برخوردهاي سياسي يا فرهنگي با اين مسأله باعث رشد بيشتر آنان ميگردد، زيرا برخوردي انحرافي و هدايت شده است. مثلاً وقتي اعتقادات آنان را بررسي ميكنيم مشاهده ميكنيم كه كتب مورد مطالعه آنان هيچ مطلب خاصي ندارد، جز آموزش زبان عربي، تلفظ قرآن و برخي كتب احاديث، به طوري كه فقط 5 سال حداكثر مطالعه و دوره آنان محسوب ميشود و بعد از 5 سال فارغالتحصيل شده و مجتهد ميشوند و بديهي است كساني كه كمتر از 5 سال درس خواندهاند و اكثريت را هم تشكيل ميدهند، چندان پايه ايدئولوژي و عقيدتي ندارند و از نظر فرهنگي مطلب به خصوصي فرا نميگيرند. از لحاظ سياسي هم همين طور است. آنان بينش سياسي زيادي ندارند. از نظر آنان جهان بر دو قسم است: كساني كه وهابيّت را قبول دارند و كساني كه وهابيّت را قبول ندارند و وهابيّت هم آييني نيست كه مدوّن يا مشخص باشد. تنها شاخص عمده آن مبارزه با شيعه و مخصوصاً ايرانيان است. يعني هر عقيدهاي كه ايرانيان دارند درست مخالف آن را بايد داشته باشند و خط كشي سياسي به اين روش يعني تحليل مسايل براساس موضع مخالف يا مخالف خواني كه اصالت ندارد. آنها دين زرتشت را كه در قران همراه دينهاي ديگر ذكر شده و بنام مجوس از آن ياد شده يك فحش وناسزا تبليغ ميكنند در حاليكه همه اديان الهي محترمند. اما بعد اقتصادي آن كاملاً روشن است: طالبان كساني هستند كه به علت فقدان رفاه و درآمد به مدارس درس ميروند تا درآمدي داشته باشند. حداقل خورد و خوراك و جاي خواب چيزي است كه طلاب يا طلبهها و يا طالبان را به خود جذب ميكند. لذا اين افراد بيشتر در ميان كشورهاي پرجمعيت كه قدرت كنترل فقر را ندارند رشد ميكنند. آنها كه از ابتدا براي پول و درآمد وارد اين جريان شدهاند، طبيعي است كه براي هر كاري درخواست پول كنند؛ فتواي كشتن شيعيان روي كاغذ، يك پول سياه هم نميارزد مگر اينكه جايزهاي يا دستمزد كلاني براي آن در نظر گرفته شود. در تمامي كارها همين طور است، يعني كارهاي طالبان و گروه القاعده هميشه با ارقام نجومي و پاداشهاي كلان ارتباط داشته است. از وقتي كه طالبان در افغانستان حاكم شده، مواد مخدر توسعه بيشتري يافته است زيرا افغانستان درآمدي جز سنگهاي قيمتي ندارد. در زمان اوليه طالبان، احمد شاه مسعود؛ شير پنجشير؛ تمامي معادن مهم اين دوره و همچنين كوه بدخشان را كه بزرگترين معادن سنگهاي قيمتي جهان است در اختيار گرفته بود اما طالبان راه چاره را در آن ديدند كه مزارع گندم را تبديل به مزارع كشت خشخاش كنند و توليد افيون در اين كشور تا چند هزار برابر افزايش يافت. بودجه كل طالبان از اين مزارع تهيه ميشود. آنها با اين روش نشان دادند كه آموزشهاي طلبگي آنان اصلاً اهميت ندارد بلكه آنان به دنبال دستيابي هر چه بيشتر به منابع مالي آنهم منابع نجومي هستند.
توسعه ميدان عمل طالبان دقيقاً بر اساس مبناي حركتي اين مزارع است. يعني در جاهايي طالبان رشد ميكنند كه مزارع بيشتري براي توليد افيون باشد زيرا مردم افغانستان در صورت آگاه شدن به مسايل مذهبي و عقيدتي هرگز زير بار توليد مزارع خشخاش نميروند. تنها كساني به اين مزارع ميروند كه از نظر ذهني تهي شده باشند و فقط به ظاهر لباس يا پوشش خود برسند.
آغاز حلقه نفتي
حلقههاي نفتي يا نهضتهاي نفتي از اوايل قرن بيستم زماني كه نفت، ارزش خود را پيدا كرد شروع ميشود. البته نفت بيش از صد سال است كه كشف شده و اولين چاه نفت به وسيله ناكس دارسي در سال 1908 در مسجد سليمان ايران بود. اما در سالهاي 1916 نهضت بزرگ عربي در سراسر كشورهاي جنوبي ايران آغاز شد. روندي كه توسط انگليس در عربستان به وسيله لورنس پياده شده بود، ادامه يافت. هدف اين نهضت عربي، تجزيه كشور بزرگ ايران و عثماني به قوميتهاي كوچك و كوچكتر بود.
نهضت شيخ خزعل در خوزستان، شعبهاي از اين نهضت ساخته و پرداخته انگليس بود كه هدفش شعار مهم "تفرقه بيانداز و حكومت كن" بود. تا آن زمان كليه كشورهاي عربي، يا تابع عثماني بودند يا تابع ايران و هدف مهم اروپا شكست اين وحدت بود. در آغاز حركت آنتوني وشرلي در زمان صفويه، انگليس ميخواست فقط بين ايران و عثماني جنگ دائمي باشد تا مسلمانان تضعيف شوند. آنها حتي به وسيله ماركوپولو پيامهاي دوستي به چين و مغولها فرستادند تا يك كمربند امنيتي عليه مسلمانان ايجاد نمايند. اما به مرور، اين خواستهها به تجزيه اين دو كشور انجاميد. در جنگ جهاني اول، فروپاشي عثماني آغاز شد و كشور واحد عثماني به حدود چند كشور عربي تجزيه شد و افرادي از خاندان سعوريها در اردن، سوريه، مصر، يمن و... حاكم شدند. نتيجه مثبت همكاري اعراب با انگليس و مغول راه را براي پيروزي آنان فراهم ساخت و بعد از جنگ جهاني دوم، رهبران آمريكا، روسيه و انگليس در تهران جلسه گذاشتند و ايران باقيمانده را هم بين خودشان تقسيم كردند. شمال به روسها، جنوب به انگليسها و مركز به آمريكا واگذار شد. روسيه خاكهاي جدا شده از ايران را به عنوان اتحاديه جماهير شوروي به خود وصل كرد و در جنوب هم پان عربيسم يا نهضت عربي، اتحاديه عرب را زير نظر انگليس به وجود آورد. اما وسعت كشورها و مناطق جداشده از ايران به قدري زياد بود كه كنترل آن به وسيله روسيه يا آمريكا و اروپا امكانپذير نبود. لذا در مركز اعراب، كشور اسراييل به وجود آمد تا مركزيت كنترل را داشته باشند. روسيه نيز با تمركز بر حزب كمونيست و ايجاد ارتش سرخ، شبكه وسيعي از ديوار آهنين به دور تمامي كشورهاي تازه الحاق يافته از ايران باقي ماند و تحت نفوذ آمريكا و خاندان پهلوي به ژاندارم منطقه تبديل شد و مواظبت از اين تجزيهطلبيها را به عهده گرفت. به طوري كه ما شاهديم آخرين قطعه يعني جزيره بحرين در سالهاي 1340 از ايران جدا شد و به جاي آن دو جزيره تنب كوچك و تنب بزرگ به ايران الحاق شد كه البته جدايي بحرين به صورت كاملاً كتبي و رسمي بود در حالي كه الحاق اين دو جزيره كه قبلاً هم در مالكيت ايران بود به صورت شفاهي صورت گرفته و در يادداشتهاي سلطنتي ميخوانيم كه شاه از اين جهت بسيار خود را سرزنش ميكرده است البته اين روش تجزيه بعد از انقلاب اسلامي پيگيري شد و سياست انگليس و آمريكا و حتي روسيه، چين، اروپا بر اين بود كه خوزستان را بنا به عربستان از ايران جدا كنند و حتي براي شهرهاي آن نامه عربي تعيين كرده بودند. البته در اين امر موفق نشدند ولي هرگز اين طمع خود را پنهان نكردند. امروزه خطه جنوب ايران، بيشترين زمينه تبليغاتي وهابيّون و گروه القاعده است در حالي كه شرق ايران بيشتر در معرض تبليغات گروه طالبان و عقيده طالباني هستند.
طالبانيسم در واقع شاخه غير عربي القاعده است لذا در نيجريه كه هم داراي زمينه نفتي و هم عربي است، گروه القاعده فعالتر هستند و در افغانستان يا پاكستان كه به اعراب چندان خوشبين نيستند طالبان كه خود ريشه درآموزشهاي عربستان و وهابّيون دارد تسلط دارند. طالبان در واقع آخرين حلقه توطئهها براي تصاحب چاههاي نفت، توسط انگليس است كه آمريكا و اسراييل نيز بعداً اين مسير را دنبال كردند. اكنون محبوبيت القاعده و طالبان گرچه زير سؤال است ولي هنوز رهبر آنان يعني بن لادن اسير يا دستگير شده است.
سفرهاي كشوري به جاي سفرهاي استاني
همان طور كه سفرهاي استاني، حاكميت دولت را در سرتاسر ايران و در تمام نقاط به رخ جهانيان كشيد، پيشنهاد ميشود اين دوره رياست جمهوري ايران به جاي سفرهاي استاني، سفرهاي منطقهاي يا كشوري صورت گيرد تا اين مردم مشتاق منطقه بتوانند شور و شوق خود را به وحدت ايران بزرگ نشان دهند.
تا قبل از سفرهاي استاني بسياري تصور ميكردند كه حاكميت فقط در تهران و چند شهر بزرگ، حرفي براي گفتن دارد. روستاها، مناطق دور افتاده ملوكالطوايفي است و هيچ كدام به دولت مركزي كاري ندارند به خصوص خاطرات جنگهاي قومي در مرزهاي ايران در اوايل انقلاب اسلامي اين ذهنيت را بيشتر برجسته ميكرد. درگيريهاي كردستان، فرقه دموكرات آذربايجان با حزب خلق مسلمان، خلق تركمن، خلق بلوچ، خلق عرب كه يك حاشيه يا كمربندي به دور مركزيت ايران كشيده بودند، حبابهايي بودند كه با حضور رييسجمهور و هيأت دولت در اين استانها محو و نابود شدند.
وقتي هيأت دولت در مركز استانها و يا شهرستانهاي سراسر كشور تشكيل جلسه ميدادند يعني حاكميت كامل خود را بر مناطق دور افتاده و روستايي اثبات مينمود. حملات عبدالمالك ريگي در شرق يا پژاك در غرب يا وهابّيون در جنوب و يا روشنفكران در مركز، هرگز نتوانست اين حاكميت را زير سؤال ببرد.
اكنون اگر دولت برنامهريزي كند علاوه بر سفرهاي استاني به سفرهاي بينالمللي هم ادامه دهد توهم اين گروهكها كه به داخل لانههاي خود در كشورهاي همسايه خزيدهاند باطل ميشود. حضور مقتدرانه ايران در بين مردم عراق، پايگاه اشرف و پايگاه پژاك را از ريشه ميسوزاند و يا در شرق به شركت عبدالمالك ريگي پايان ميدهد و همه اينها مانند يخ در برابر آفتاب ذوب ميشوند زيرا حضرت علي (ع) ميفرمايد: از هر چه ميترسيد خود را در درون آن بيافكنيد. اگر از تاريكي ميترسيد يك شب تاريك بيرون برويد، هيچ اتفاقي نميافتد اما اگر نرويد هميشه از آن خواهيد ترسيد.
در اين دنياي بزرگ همه چيز ممكن است وحشتناك يا همه چيز دوست داشتني باشد. اين بستگي به عملكرد و درخواست و آرزوهاي هر فرد يا كشور يا قوم دارد. ممكن است وقتي ارتش چين، 82 سال تأسيس حزب كمونيست را جشن ميگيرد در دل خيليها ترس ايجاد شود كه اگر اين ارتش بزرگ كه بيشترين نفرات ارتش جهان را دارد، حمله كند چه ميشود؟ كل جمعيت بحرين مثلاً يك ميليون نفر نميشود؛ آيا ميتواند در مقابل ارتش چين حتي يك لحظه هم مقاومت كند؟ و همين امر باعث ايجاد افسانههايي در مورد قوم يأجوج و مأجوج كه حملات هميشگي خود را از همان سرزمين زردها داشتند شود. افسانهاي كه ميگويد الكساندر يا اسكندر يا ذوالقرنين براي نجات جان بقيه مردم از شرّ اين قوم زرد، ديوار چين را ساخت. امروزه در داخل مرزهاي ايران در طول مرزهاي شرقي ديوار چين جديدي در حال كامل شدن است كه شايد طولانيتر و پر هزينهتر از آن باشد. اما آيا اين هزينهها نميتوانست نباشد؟ آيا اگر ايران از ابتدا حضور خود را در كشورهاي شرقي بنا بر خواست مردم آنان پر رنگتر ميكرد، آيا اكنون وهابّيت ميتوانست به عنوان يك حركت راديكال در آنجا مطرح شود و يا القاعده، طالبان و ديگران از بستر به وجود آمده در گرايش مردم به عقايد ديني رشد كنند؟
ديدگاههاي تنگ نظرانه و كاناليزه شده كه توسط انگليسيها بر جهان حاكم شد تا همه با هم جدا باشند و داراي مرز باشند و اجازه عبور نداشته باشند خانواده بزرگ ايران به خانوادههاي كوچكتر تقسيم شود كه حتي جرأت ديد و بازديد از يكديگر را نداشته باشند، مانع از آن شد كه ايران بتواند از گرايش مردم جهان به خوبي استفاده كند تاجايي كه اين ديدگاه در انتخابات دهم گلوي خود ايران را هم گرفت! انقلابهاي رنگين يا مخملي، نشان از عطش مردم براي تغيير بود اما وقتي اين تغيير درست سازماندهي نشد، تبديل به حربهاي عليه خودشان شد. شايد اگر ايران، تنگ نظري گذشته را كنار ميگذاشت و با ديدگاه جهان شمولي كنوني به مسايل نگاه ميكرد همه ملتهاي جهان را اگر چه ايراني نبودند يك انسان تصور ميكرد و با آنها همدردي ميكرد. اين انقلابهاي رنگين همان انقلاب اسلامي ميشدند و در كنار ايران ميايستادند ولي عدم توجه به انسانها و داشتن ديدگاه مليگرايي باعث شد كه آنها منحرف شوند و از انقلاب اسلامي فاصله بگيرند تا جايي كه در مقابل انقلاب اسلامي بايستند. اكنون نيز دير نشده است. ميتوان با توجه در رويكرد جهان شمولي، قلب ملتها را به تصرف در آورد و انقلابهاي رنگين را به انقلابهاي الهي و اسلامي و جهان را به جهاني پر از صلح و دوستي تبديل نمود.
سيد احمد حسيني ماهيني
© کپی رایت توسط : Monagheseh (کلیه حقوق مادی و معنوی مربوط و متعلق به این سایت است.)
برداشت مقالات فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است .
